ÌTUMỌ̀ TÍRÀ ÁHLÀRÍ (Ẹ̀kọ́ Kẹ̀wá)

فَصْلٌ فِي قَضَاءِ الصَّلاةِ

 يَجِبُ قَضَاءُ مَا فِي الذِّمَّةِ مِنْ الصَّلَوَاتِ وَلَا يَحِلُّ التَّفْرِيطُ فِيهَا. وَمَنْ صَلَّى كُلَّ يَوْمٍ خَمْسَةَ أَيَّامٍ فَلَيْسَ بِمُفَرِّطٍ. وَيَقْضِيهَا عَلَى نَحْوِ مَا فَاتَتْهُ، إِنْ كَانَتْ حَضَرِيَّةً قَضَاهَا حَضَرِيَّةً. وَإِنْ كَانَتْ سَفَرِيَّةً قَضَاهَا سَفَرِيَّةً سَوَاءٌ كَانَ حِينَ الْقَضَاءِ فِي حَضَرٍ أَوْ سَفَرٍ. وَالتَّرْتِيبُ بَيْنَ الْحَاضِرَتَيْنِ وَبَيْنَ يَسِيرِ الْفَوَائِتِ مَعَ الْحَاضِرَةِ وَاجِبٌ مَعَ الذِّكْرِ. وَالْيَسِيرُ أَرْبَعُ صَلَوَاتٍ فَأَدْنَى، وَمَنْ كَانَتْ عَلَيْهِ أَرْبَعُ صَلَوَاتٍ فَأَقَلُّ صَلَّاهَا قَبْلَ الْحَاضِرَةِ وَلَوْ خَرَجَ وَقْتُهَا، وَيَجُوزُ الْقَضَاءُ فِي كُلِّ وَقْتٍ. وَلَا يَتَنَفَّلُ مَنْ عَلَيْهِ الْقَضَاءُ وَلَا يُصَلِّي الضُّحَى وَلَا قِيَامَ رَمَضَانَ وَلَا يَجُوزُ لَهُ إِلَّا الشَّفْعُ وَالْوَتْرُ وَالْفَجْرُ وَالْعِيدَانِ وَالْخُسُوفُ وَالِاسْتِسْقَاءُ. وَيَجُوزُ لِمَنْ عَلَيْهِمُ الْقَضَاءُ أَنْ يُصَلُّوا جَمَاعَةً إِذَا اسْتَوَتْ صَلَاتُهُمْ. وَمَنْ نَسِيَ عَدَدَ مَا عَلَيْهِ مِنْ الْقَضَاءِ صَلَّى عَدَدًا لَا يَبْقَى مَعَهُ شَكٌّ.

 

Ẹ̀kọ́ Nípa Sísan Gbèsè Ìrun

Ọ̀ranyàn ni fún ẹni tí ó bá jẹ gbèsè ìrun kí ó san án láì kò fi jáfara. Ẹni tí ó bọ́ níbi fífi gbèsè ìrun jáfara ni ẹni tí ó bá sapá san gbèsè odidi ìrun ọjọ́ máàrún ní ọjọ́ kan.

Dèèdé ìrun tí onígbèsè ìrun bá sì jẹ ni yóò san; bí ó bá jẹ́ gbèsè ìrun onílé ni ó jẹ, ìsan onílé náà ni yóó san àn, bí ó bá sì jẹ́ gbèsè ìrun arìnrìn àjò náà ni ó jẹ, ìsan arìnrìn àjò náà ni yóò san án, yálà àjò ni sísan gbèsè ìrun onílé bá a ni tàbí ilé ni sísan gbèsè ìrun arìnrìn àjò bá a.

Sísan gbèsè ìrun méjì (tí ó tò tẹ̀lé ara wọn lẹ́yìn tí àsìkò wọn ti jáde, àti ìrun méjì tí kò pẹ́jù tí àsìkò ọ̀kan nínú wọn ti jáde tí ìkejì kò tíì jáde) ní tẹ̀létẹ̀lé jẹ́ ọ̀ranyàn, lópin ìgbà tí ìgbàgbé kò bá se olùjẹ gbèsè ìrun.

Òdiwọ̀n gbèsè tí kò pọ̀jù ni ọ̀pá ìrun mẹ́rin wálẹ̀. Ẹni tí ó bá ní gbèsè ọ̀pá ìrun mẹ́rin wálẹ̀ lọ́rùn gbudọ̀ sán síwájú ìrun tí àsìkò rẹ̀ wà níta, kódà kí àsìkò ìrun tí ó wà níta jáde síwájú kí ó tóó san án tán. Ìgbàkígbà sì ni sísan gbèsè ìrun lẹ́tọ́, yálà ní ọ̀sán tàbí òru.

Kò sì lẹ́tọ́ fún ẹni tí ó bá ní gbèsè ìrun lọ́rùn kí ó máa kí ìrun àkígbọrẹ (Naafila); bíi naafila ìyálẹ̀ta (Duhaa), naafila òru osù ààwẹ ramalaana (Áásámú). Àyàfi àkígbọrẹ (Nááfílà) oníméjìméjì (Ṣáfúì) àti ẹlẹ́yọkọ̀ọ̀kan (Wítìrí) tí a máá ń yàn lóru, nááfílà ọ̀pá méjì ẹ̀yìn àlùfájàrí, ìrun ọdún méjéèjì (Ìtunu àti Iléyá), nááfílà ìtọrọ àánú Ọlọ́hun nígbà tí ìmọ́lẹ̀ òòrùn bá wọlé (Khusuufu), àti nááfílà tí ìtọrọ omi òjò lọ́dọ̀ Ọlọ́hun lásìkò ọ̀dá (Istiskọọu).

Kòsì burú kí àwọn èèyàn púpọ̀ tí gbèsè wọn papọ̀ san gbèsè wọn ní àpapọ̀ (Jànmọ́ ọ̀n).

Ẹni tí ìgbàgbé iye gbèsè wákàtí ìrun tí ó jẹ sọ́rùn bá wáá se, iye wákàtí tí ó le gbé ìrújú kúrò fun ni yóó san.